CRITERIA ENTENTE FLORALE
HANDREIKING 2008 BIJ DE JURERING VOOR DE DEELNEMENDE GEMEENTEN
De jury van de Vaste Keuringscommissie VKC wil graag in uw gemeente tot een weloverwogen oordeel komen door alle aspecten van het gemeentelijk groen mee te laten wegen. De resultaten van uw inspanning om deel te nemen aan de competitie van Entente Florale worden op de dag van de jurering niet als een momentopname gezien. Eén en ander wordt beoordeeld als het resultaat van een voortgaand proces, dat is ingebed in het gemeentelijk beleid voor groen, natuur en landschap.
1. De beoordeling
De jury vraagt graag uw medewerking om het totaal van de gemeentelijke inspanningen en de samenwerking met de bevolking zo volledig mogelijk voor het voetlicht te brengen.
Het spreekt vanzelf dat de jury erop uit is om zoveel mogelijk objectieve maatstaven aan te leggen. Het gaat daarbij vooral om de wijze waarop de deelnemende gemeente zowel haar visie op groen, natuur en landschap, als de eigen identiteit tot uitdrukking heeft gebracht en hoe deze zich in werkelijkheid presenteren.
De aandacht van de jury gaat uit naar een aantal belangrijke onderdelen en aan de puntenwaardering van de verschillende onderdelen zijn wegingsfactoren verbonden, afhankelijk van het belang voor de beoordeling.
Bij de waardering gaat het om de volgende aspecten en wegingsfactoren:
- Informatie van de gemeente ( 5% )
- Inhoud en kwaliteit van visie ( 20% )
- Groen binnen de bebouwde kom [ vertaling in ontwerp en beheer ] ( 30% )
- Groen buiten de bebouwde kom [ natuur en landschap ] ( 15% )
- Milieu [ structurele maatregelen, educatie ] ( 10% )
- Participatie [ medezeggenschap, initiatieven bevolking ] ( 10% )
- Recreatie en toerisme [ beleid, voorzieningen ] ( 10% )
De beoordeling wordt vastgelegd in een juryrapport. Daarin worden de waardering van de jury en haar mening over de bovengenoemde aspecten toegelicht. Fouten of onvolkomenheden worden in het rapport niet benadrukt, maar het rapport bevat opbouwende kritiek en aanwijzingen waar u in de toekomst wat mee kunt doen.
Mocht u na de prijsuitreiking behoefte hebben aan een nadere toelichting op de beoordeling, dan kan het secretariaat van de VKC daarvoor zorgen.
2. De bekroningen en certificaten
De basis van de bekroning wordt gevormd door het totaal van de puntenwaardering bij de deelnemende gemeenten. De eerste, tweede en derde in de totaalwaardering krijgen respectievelijk een gouden, zilveren of bronzen bekroning. Alle overige deelnemers ontvangen een deelnamecertificaat van Entente Florale Nederland.
Voor bijzondere prestaties zijn er op onderdelen extra certificaten te behalen t.w.: Het Certificaat Bijzondere Waardering en het Certificaat Eervolle Vermelding.
Het staat de deelnemers vrij om in een volgend jaar weer aan de competitie deel te nemen. Als een gemeente met Goud is bekroond kan een volgende deelname eerst na 5 jaar plaatsvinden.
3. De Groene Stad
Groen levert een belangrijke bijdrage aan ons welzijn en aan de economie van ons land. Een groot aantal partijen dat bij het groen betrokken is heeft het Groenforum Nederland opgericht, een platform om de krachten te bundelen.
Groenforum Nederland heeft haar zienswijze, onderbouwd door breed wetenschappelijk onderzoek, vastgelegd in de brochure ‘De Groene Stad’. Uitgebreid wordt er ingegaan op de vele waarden van het groen dat immers grote maatschappelijke baten kan opleveren. Door het investeren in en goed verzorgen van het groen wordt met name de kwaliteit van de leefomgeving belangrijk verbeterd.
De Groene Stad is een strategie die zich kenmerkt door vier programmalijnen;
*Leefbaarheid
*Gezondheid
*Economie
*Biodiversiteit
De eerder genoemde aspecten van de beoordeling en waardering van de Competitie van Entente Florale sluiten nauw aan bij deze kenmerkende programmalijnen. Zo kunnen we ook bij deze competitie met recht spreken van De Groene Stad, een streven dat van grote betekenis is voor de inzet en motivatie van Entente Florale Nederland.
4. Toelichting op de verschillende jurycriteria
* Informatie van de gemeente
De gegevens op het door u tevoren ingevulde formulier, omvatten de zakelijke informatie over uw gemeente. U wordt verzocht daarnaast een samenvatting toe te zenden van het door de gemeente gevoerde actuele beleid t.a.v. groen, natuur en landschap.
De jury gaat er zonder meer van uit dat dit door kaartmateriaal wordt ondersteund, bij voorkeur uit topografische ondergrond van het buitengebied alsmede een bodemkaart in kleur eventueel aangevuld met themakaarten.
Het wordt op prijs gesteld dat u vóór de rondleiding op de dag van de jurering een nadere uitwerking schetst van dat beleid (geen herhaling van reeds toegezonden informatie). Dat kan gebeuren aan de hand van een mondelinge toelichting, een diapresentatie of een videofilm, dan wel met folders of een kleine expositie. De jury wil verder graag kennis nemen van uw beleids- en/of beheerplannen, dan wel groenstructuurplannen. Het spreekt vanzelf dat een toelichting van een lid van het College op prijs wordt gesteld. Natuurlijk kunnen er bij de presentatie ook groepen uit de burgerij worden betrokken. De wijze van presentatie wordt graag aan u overgelaten, maar het is belangrijk dat in de relatief korte tijd een zo goed mogelijk beeld wordt geschetst van wat bij de gemeente leeft en wat voor ogen staat bij het groen-, natuur- en landschapbeleid. De duidelijkheid en relevantie van de informatie zijn van groot belang. Het aan de juryleden verstrekken van een pakket schriftelijke informatie op de jurydag zelf heeft weinig zin omdat zij tijdens de jurering niet in de gelegenheid zijn om er kennis van te nemen. De jury gaat er vanuit dat aan het eind van de jurering aan de verslaglegger een pakket ter beschikking zal worden gesteld (evt. in bruikleen) van bijvoorbeeld beleidsnota’s, structuurplannen, aanvullend kaartmateriaal en andere relevante stukken.
De jury let vooral op:
- informatie vooraf en toegevoegde waarde jureringdag
- essentiële punten voor de jurering
- doelmatigheid van het veldbezoek.
* Inhoud en kwaliteit van visie
Een waarlijk structureel groen- en natuurbeleid is gebaseerd op begrippen als duurzaamheid, samenhang, herkenbaarheid, ambitie en vernieuwing. Daarnaast zijn de samenhang in het stedenbouwkundig plan, in het landschap en met de geomorfologische basis (grondgesteldheid, hoogteligging, waterhuishouding), de specifieke ontwerpvisie, de kwaliteit van de inrichting en het beheer van de totale openbare ruimte van belang. Evenzeer speelt het zich bewust zijn van de identiteit van uw stad of uw dorp en de historische ontwikkeling van het landschap een belangrijke rol.
Bij de vooraf toegezonden informatie en de nadere uitwerking in de presentatie moet de gemeentelijke visie op deze aspecten tot uitdrukking komen en de ‘vertaling’ naar de werkelijkheid blijkt uit de rondgang door het binnen- en buitengebied. Bij het beheer wordt er in de eerste plaats op gelet dat het gericht is op uw beleidskeuzen en dat de waarde voor de toekomst wordt verzekerd. Belangrijke en actuele aspecten als natuurvriendelijk onderhoud of wijkbeheer, maar ook de vier programmalijnen van De Groene Stad, zijn zaken waarnaar eveneens zal worden gekeken.
Een goed en veelomvattend beleid kan niet door de lokale overheid alleen worden gedragen. De inbreng in en samenwerking met bijvoorbeeld andere overheden, recreatieschappen of regionaal landschapbeheer, zijn onmisbaar bij het verkrijgen van een breed draagvlak.
De jury let vooral op:
- de visie op kwaliteit, aard en ambitie in de (groene) ruimte, nu en in de toekomst, en inzicht in de actuele problematiek
- de waarborgen voor behoud en verbetering van de kwaliteit openbare ruimte
- het zich bewust zijn van eigen identiteit en historische ontwikkelingen
- bestuurlijke betrokkenheid bij de stedenbouwkundige en landschappelijke groenstructuur
- een beleid wat zich actief richt op het meer bewegen van alle bevolkingsgroepen
- de instelling t.o.v. de continue zorg voor de openbare ruimte
- de gemeentelijke inbreng in het beleid van anderen.
* Groen binnen de bebouwde kom
Het beeld van dorpen en steden wordt in belangrijke mate door de groenvoorzieningen bepaald. De historie van de stad of het dorp, de stedenbouwkundige structuur en de wijze waarop het woon- en leefmilieu gestalte heeft gekregen, kunnen een veelzijdig beeld en een belangrijke belevingswaarde opleveren. Het is te begrijpen dat elke deelnemende gemeente de aandacht wil vestigen op de ‘parels’ in het groene weefsel, b.v. bloemversiering, fraaie historische elementen, geslaagde speelplekken of het
samengaan van het groen met kunstwerken. De jury is echter zeker zo geïnteresseerd in het beeld van het totaal, waarbij de zorg voor de openbare ruimte, het gebruik van de parken en het buurtgroen, de straatbeplanting en de specifieke objecten (bedrijfsterreinen, begraafplaatsen, zorginstellingen, groen van particulieren) een belangrijk aandeel leveren. Mocht u daarnaast nog beschikken over zeer bijzondere objecten die een grote esthetische waarde hebben of van belangrijke educatieve, sociale dan wel (natuur)historische betekenis zijn, dan wil de jury daar graag kennis van nemen. Het beheer dient te zijn afgestemd op het ontwerp en de beoogde kwaliteiten.
Het gebruik maken van de ecologische gesteldheid binnen de openbare ruimte kan leiden tot het bevorderen van stadsnatuur. Mogelijkheden voor natuurlijk groen met een hoge belevingswaarde dat wordt gedragen door de overheid en de bevolking.
Het wordt op prijs gesteld wanneer u bij het samenstellen van de rondgang rekening houdt met de veelzijdigheid van de hedendaagse groenvoorziening. Elk onderdeel wordt hier beoordeeld op zijn relatie tot de gemeentelijke visie. De concrete kwaliteit en variatie van elk van de samenstellende elementen, hun aanwezigheid, de wijze van inrichting of beheer en de optimale zorg, worden op zichzelf kritisch bekeken. Tot die elementen worden bijvoorbeeld gerekend: de levende materialen (van bloembeplanting tot bomen, heesters, bosplantsoen en gazons), de ondersteunende onderdelen (water, oevers en verhardingen)en de beeldvormende elementen (kunstwerken en straatmeubilair).
De jury let vooral op:
- het stroken van het ontwerp met de visie en het beleid
- de esthetische en ruimtelijke kwaliteiten
- een karaktervolle en gevarieerde belevingswaarde alsmede het gebruik
- het groen van specifieke objecten als bedrijfsterreinen, begraafplaatsen en tuinen van bewoners
- de stadsnatuur gebaseerd op ecologische mogelijkheden en soortendifferentiatie
- een vakmatig beheer dat is ingesteld op het ontwerp c.q de stadsnatuur
- de kwaliteit van de elementen.
* Groen buiten de bebouwde kom
Naast het groen in de kern van dorpen en steden, kent haast elke gemeente een min of meer uitgestrekt buitengebied. De zorg voor natuur en landschap heeft daar steeds meer aandacht gekregen, met name die voor de historische en ruimtelijke aspecten, voor karakteristieke onderdelen en de stads- of dorpsrand. De lokale overheid is er met name op het gebied van ruimtelijke ordening bij betrokken, daarnaast wordt veelal geparticipeerd in de bovengemeentelijke zorg voor het buitengebied. Naast de gemeente hebben immers de andere overheden en organisaties als de Provinciale Landschappen of Staatsbosbeheer en Natuurmonumenten een belangrijke taak. De gemeentelijke visie en het beleid, alsmede de inbreng bij de activiteiten van anderen zijn hier van belang.
Waar het gaat om de natuurlijke voorzieningen, is de jury vooral benieuwd naar specifieke inspanningen op dit gebied en de wijze waarop een voortdurende en consistente zorg voor de aanwezige natuurlijke kwaliteiten wordt uitgeoefend. Daartoe behoren o.m. het tegengaan van ongunstige ontwikkelingen, het ondersteunen van particuliere initiatieven en het merkbaar meespelen in de bovengemeentelijke zorg voor de natuur. Voorts heeft de jury belangstelling voor de aanwezigheid van een natuurontwikkelingsplan dat de doelen, activiteiten en het ontwikkelingsbeheer vastlegt.
In toenemende mate wordt het belang ingezien van een systematische effectmeting bij het beheer van natuurterreinen (monitoring).
De jury let vooral op:
- het voeren van een eigen beleid op het gebied van natuur en landschap
- de actuele zorg voor het behoud en de versterking van de kwaliteiten
- de visie op de ruimtelijke, geomorphologische en historische aspecten
- de inzet voor de kwaliteit van natuur- en landschapselementen
- de consistente zorg voor de natuurkwaliteit
- een specifieke aandacht voor het ontwikkelingsbeheer in natuurgebieden.
* Milieu
Het spreekt haast vanzelf dat de jury oog heeft voor een samenhangend beleid en uitvoering ten aanzien van het bevorderen van een goed en duurzaam leefmilieu. Te denken valt aan structurele maatregelen voor het waterbeheer, de verwerking van afval, het inpassen van bedrijven of bedrijfsterreinen en de zorg voor een goede woonomgeving. Het spreekt van zelf dat in deze tijd wordt aangenomen dat een gemeente zich inzet voor verbetering van de leefomgeving bijvoorbeeld t.a.v. de luchtkwaliteit of het dempen van geluid. De jury heeft belangstelling voor activiteiten op dit gebied.
Het beheer van goed, duurzaam openbaar groen is zonder een natuurvisie haast ondenkbaar geworden. De natuur in en rond steden en dorpen wordt immers steeds meer erkend als een onmisbaar maatschappelijk gegeven en niet voor niets zien vele gemeenten af van het gebruik van chemische middelen bij het onderhoud. Bij de beoordeling van het onderhoud van groen en verhardingen wordt het al of niet ‘spuiten’ zeker meegenomen.
Begrippen als “schoon, heel en veilig” doen overal opgang. Gelet wordt op een voortvarend beleid van de gemeente en de daadwerkelijke resultaten, b.v. tegen zwerfvuil, graffiti en hondenpoep.
Natuur- en milieueducatie worden in de meeste gemeenten gezien als een belangrijk gegeven, uitgevoerd in nauwe samenwerking met organisaties uit de burgerij. Planmatig en gericht onderwijs en voorlichting, het stimuleren en ondersteunen van particuliere initiatieven behoren tot het beleid op dit gebied. Voorlichtingcentra, heemparken of kinderboerderijen zijn objecten die de belangstelling van de jury verdienen.
De jury let vooral op:
- een samenhangend beleid voor een goed leefmilieu
- de integratie van groen, grijs en blauw in de openbare ruimte
- het zich inzetten voor een goede luchtkwaliteit, geluidsdemping c.a.
- het beleid en resultaten t.a.v. schoon, heel en veilig
- het niet toepassen van chemische middelen
- de inzet voor de natuur- en milieueducatie
- de voorzieningen op educatief terrein.
* Participatie
Een van de verworvenheden van deze tijd is de medezeggenschap en –beslissing van de bevolking. Vrijwel alle gemeenten hebben daarvoor hun beleid vastgelegd dat zich uiteraard ook uitstrekt tot de zorg voor de openbare ruimte, het groen, de natuur en het landschap. Tot de participatie rekent de jury ook de behandeling van wensen en klachten en vooral de zelfwerkzaamheid van de burgerij bij bijvoorbeeld de voorlichting, de natuurlijke groenvoorzieningen of het groenbeheer.
De jury let met name op:
- de daadwerkelijke inbreng van de bevolking
- de reactie van de gemeente op wensen en klachten
- de zelfwerkzaamheid van burgers en bedrijven
- de steun aan bewonersinitiatieven.
* Recreatie en toerisme
De inrichting van de openbare ruimte die ten volle is ingesteld op het meer bewegen van de bevolking en activiteiten dienen te worden gestimuleerd .
Zowel in de bebouwing als in het buitengebied moeten goed bereikbare voorzieningen voorkomen die gericht zijn op de openluchtrecreatie van de bevolking met aandacht voor alle leeftijdsgroepen (sportvelden, gelegenheid voor sportieve recreatie, volkstuinen).
Naast de agrarische gebieden en de natuurterreinen kunnen de dag- en verblijfsrecreatieve voorzieningen in hoge mate bijdragen aan de kwaliteit van het randstedelijk gebied en het landschap. Van betekenis zijn voorts toeristische voet- en fietspaden en de wijze waarop die onder de aandacht worden gebracht.
De jury wil graag kennisnemen van het daadwerkelijke beleid met betrekking tot de toeristische voorzieningen en het geven van voorlichting en promotie op het gebied van recreatie en toerisme. In veel gevallen hebben andere overheden, recreatie-instellingen of commerciële bedrijven een grote inbreng bij de inrichting en het beheer van de voorzieningen. Bij de beoordeling wordt de inzet van deze derden meegewogen, naast de rol die de gemeente zelf hierin speelt.
De jury heeft belangstelling voor:
- de inrichting van de openbare ruimte voor het bewegen van de bevolking
- goed bereikbare en onderhouden voorzieningen voor de actieve recreatie
- een structureel beleid voor recreatie en toerisme
- het geven van voorlichting en promotie op dit gebied
- het stimuleren en ondersteunen van particuliere initiatieven
- de voorzieningen voor openlucht- en verblijfrecreatie
- toeristische voet- en fietspaden of waterwegen.
5. Het verloop van de jurering
Na de onderlinge kennismaking krijgt u de gelegenheid de reeds toegezonden informatie over het groen- en natuurbeleid toe te lichten en nader uit te werken. Een gedegen inzicht wordt op prijs gesteld, maar daarnaast dient er voldoende tijd over te blijven ‘buiten’ naar de werkelijkheid te kijken.
De jury stelt voor onderstaand tijdschema aan te houden:
|
No |
Onderdelen |
Tijdsduur |
|
1. |
Presentatie door gemeente |
Max. 1 uur |
|
|
(incl. bezoek expositie,kennisnemen documentatie e.d.) |
|
|
2. |
Jurering van de gemeente (kern en buitengebied) |
|
|
|
(wandelend, per bus, fiets of ander vervoermiddel) |
|
|
|
Voor dorp of kleine stad |
Max. 3 uur *) |
|
|
Voor grote stad |
Max. 4 uur *) |
|
3. |
Juryberaad |
Max. 2 uur |
|
|
|
|
|
|
Totaal voor dorp of kleine stad |
6 uur |
|
|
Totaal voor grote stad |
7 uur |
Dit zijn zuivere keuringsuren, waarin zijn opgenomen een drank- en toiletpauze, maar niet een lunchpauze.
*) Uitgegaan wordt van een verhouding van 60% voor de kern en 40% voor het buitengebied. In overleg met de begeleider van Entente Florale (Ecoconsult) kan hier vanaf worden geweken.
Bij de rondgang door de gemeente wil de jury een volledig beeld krijgen, zowel van het groen in de bebouwde kom als van het buitengebied. Niet teveel van hetzelfde of een onnodig lange rit, doch de karakteristieke onderdelen die u voor de bevolking en de bezoekers aan uw gemeente te bieden heeft. In overleg met de begeleider van Entente Florale kan met het oog op de beschikbare tijd een route worden gekozen die langs de hoofdaccenten van het gemeentelijke beleid voert. Het tijdschema is wellicht aan de krappe kant, maar u zult zeker inventief genoeg zijn om een route samen te stellen die recht doet aan de essentie van uw beleid. Denkt u eraan om tijdens de route in overleg met jury enkele pauzes in te lassen, waarbij de juryleden gelegenheid hebben om aantekeningen te maken. Als u beschikt over communicatiemiddelen als bijvoorbeeld hoofdtelefoons dan komen die bij de rondgang te voet of per fiets zeker van pas. De jury gaat er vanuit dat er in overleg met Ecoconsult een generale repetitie is geweest voor het verloop van de jurering. De vervoermiddelen (bus, fiets en wandelen) worden door u gekozen, ze moeten echter relevant zijn voor een goede jurering. Wanneer uw gemeente uit verschillende kernen bestaat, worden de locaties beoordeeld die door u zijn aangemeld. In het algemeen zal de jurering zich echter uitstrekken over het gehele buitengebied van uw gemeente, waarbij kleine buurtschappen zonder een duidelijke kern, worden beoordeeld als onderdeel van het landschap. Een
Het is mogelijk dat de gehele jury nog een tweede bezoek aan u brengt, om zich een duidelijker beeld te verschaffen van de deelnemende gemeenten. Het zal dan een bezoek van ėėn uur per autobus zijn, waarbij u gevraagd wordt nog eens de kenmerkendste gedeelten van de eerder bezochte route te laten zien.
De jury van Entente Florale Nederland ziet met veel belangstelling uit naar wat u te bieden heeft. Wellicht draagt deze handreiking ertoe bij dat er op een geslaagde keuringsdag kan worden teruggekeken.
6. Wat vragen wij van u?
bijgevoegd formulier ingevuld te retourneren,
een samenvatting van het beleid t.a.v. groen, natuur en landschap(min. 10 exemplaren)
kaartmateriaal (min.10 exemplaren)
plattegrond van de gemeente met aangegeven route (min. 10 exemplaren)
routebeschrijving naar de plaats van ontvangst (min. 10 exemplaren).
VKC Roelofarendsveen, januari 2008.